پتوز چشم چیست ؟ معرفی عوارض و روش های درمان جراحی و غیر جراحی

پتوز چشم، یا افتادگی پلک بالایی، حالتی است که پلک به‌صورت غیرطبیعی پایین‌تر از جایگاه معمول قرار می‌گیرد و ممکن است میدان دید را محدود کند یا ظاهر چشم را تحت تأثیر قرار دهد. این مشکل می‌تواند مادرزادی یا اکتسابی باشد و دلایل مختلفی مانند ضعف عضلات پلک یا مشکلات عصبی داشته باشد. درمان پتوز بسته به شدت و علت آن شامل روش‌های غیرجراحی مانند قطره‌های چشمی و تمرینات تقویتی و روش‌های جراحی است. روش‌های غیرجراحی معمولاً برای موارد خفیف یا موقت مناسب‌اند، اما جراحی بهترین گزینه برای رفع پتوز شدید یا پایدار محسوب می‌شود. اصلاح به موقع پتوز به بهبود بینایی و ظاهر چشم کمک زیادی می‌کند. برای آشنایی بیشتر با این پدیده در این صفحه با ما همراه باشید.

پتوز چشم چیست

پتوز چیست، Ptosis افتادگی پلک که در اصطلاح  پزشکی به آن بلفاروپتوز گفته می‌شود، حالتی است که در آن پلک بالایی فرد دچار شل شدگی و افتادگی می‌شود. پتوز در حالت های مختلفی بروز پیدا می‌کند، هنگامی که تنهای کی از پلک‌ها دچار افتادگی‌ می‌‌شود به آن پتوز یک ‌طرفه می‌گویند و در صورتی که هر دو پلک درگیر این عارضه شود به آن پتوز دوطرفه نیز گفته می‌شود. همچنین، اگر در ناحیه بالای پلک، شلی پوست بیش از حد مشخص باشد که ظاهر فرد را بسیار افتاده نشان دهد این وضعیت را dermatochalasis می‌نامند.

تفاوت پتوز چشم با افتادگی پلک 

پتوز چشم و افتادگی پلک در ظاهر شبیه به هم هستند، اما از نظر پزشکی دقیقاً یک معنی ندارند.

۱. پتوز چشم (Ptosis)

• یک اصطلاح پزشکی است که به افتادگی غیرطبیعی پلک بالایی گفته می‌شود. 
• علت اصلی معمولاً ضعف یا آسیب عضله بالا برنده پلک (عضله لواتور) یا آسیب عصب کنترل‌کننده آن است. 
• می‌تواند مادرزادی باشد یا بعداً در اثر ضربه، جراحی، بیماری عصبی–عضلانی (مثل میاستنی گراویس) یا افزایش سن ایجاد شود. 
• در موارد شدید ممکن است میدان دید را محدود کند. 

۲. افتادگی پلک

• یک اصطلاح عمومی است که مردم برای هر حالتی که پلک پایین‌تر از حالت عادی قرار بگیرد به کار می‌برند. 
• می‌تواند شامل پتوز، شل شدن پوست پلک (درماتوکالازیس)، یا افتادگی ناشی از تورم و التهاب هم باشد. 
• لزوماً ناشی از مشکل عضله یا عصب نیست؛ مثلاً با افزایش سن یا شل شدن پوست هم اتفاق می‌افتد.

علت پتوز چشم چیست 

چرا افتادگی پلک و پتوز چشم اتفاق می‌افتدد؟ در اینجا به عوامل رایج ایجاد کننده ی این پدیده اشاره کرده ایم: 

• پتوز مادرزادی در نوزادان به علت نقص در تکامل عضله چشم.
• افزایش سن و ضعیف شدن عضلات و تاندون‌ها.
• آسیب چشمی یا انجام جراحی‌های قبلی(آب مروارید).
• بیماری عصبی -عضلانی یا سکته.
• استفاده طولانی مدت از لنز.

معرفی علائم شایع پتوزچشم 

پتوز Ptosis شامل علائم بسیار شایعی می باشد که در ادامه این علائم را برایتان شرح می‌دهیم:

• افتادگی یک یا هر دو پلک فوقانی که ممکن است خفیف یا شدید باشد. در موارد شدید این افتادگی مردمک را پوشانده و دید را مختل می‌کند.
• اختلال در بینایی، پتوز چشم ممکن است میدان دید را در فرد مسدود کند. این مورد هنگام رانندگی و مطالعه بیشتر نشان داده می‌شود.
• خستگی و چشم درد، تلاش مداوم برای بالا نگه داشتن پلک موجب ایجاد خستگی، فشار یا درد در ناحیه می‌شود مخصوصا در ساعات پایانی روز.
• بالا بردن ابرو یا عقب بردن سر، فرد برای دید بهتر به صورت ناخودآگاه ابرو خود را بالا برده و یا سر خود را عقب می‌برد تا پلک از مسیر دید کنار رود که این شرایط در طولانی مدت موجب ایجاد ناراحتی گردن و سردرد شود.
• لوچی یا دوبینی، اختلال پتوز ممکن است برای فرد اختلالات حرکتی چشم را نیز به همراه داشته باشد، به ویژه اگر عصب‌های چشم نیز درگیر این عارضه باشند.

 

انواع پتوز چشم

انواع مختلفی از افتادگی پلک یا پتوز(Ptosis) وجود دارد پتوز مادرزادی و پتوز اکتسابی که Acquired Ptosis خود شامل انواع مختلفی از پتوز چشم می‌شود که در ادامه مطالب از سایت دکتر ذوالفقاری به بررسی دقیق‌تری از موارد گفته شده می پردازیم:

پتوز مادرزادی Congenital Ptosis

پتوز مادرزادی یکی از اختلالات مادرزادی است که از زمان تولد فرد و یا مدتی بعد از تولد در فرد ظاهر می‌شود و با افتادگی پلک فوقانی شناخته می شود. افتادگی پلک مادرزادی به دلیل تکامل ناقص فرد و یا عدم وجود عضله بالابرنده پلک بالا levator palpebrae superioris در فرد ایجاد می‌شود. پتوز مادرزادی ممکن است با اختلالات چشمی و سیستمیک همراه باشد.

علت افتادگی پلک مادرزادی

افتادگی پلک یکی از رایج ترین مشکلات افراد در سنین و شرایط مختلف است که به دلیل بالا رفتن سن و ضعیف شن عضله رخ می‌دهد. اما پتوز مادرزادی نوعی بسیار متفاوت از افتادگی پلک در جوانی یا میانسالی است که بر ظاهر و زیبایی فرد بسیار تاثیر گذار است. در ادامه علل افتادگی پلک مادرزادی را برایتان شرح می‌دهیم:

رشد ناقص عضله بالابرنده پلک

رشد ناقص عضله پلک یکی از شایع‌ترین علت پتوز مادرزادی است. این عضله وظیفه بالا نگه داشتن پلک فوقانی را دارد و هنگامی که این عضله به صورت کامل رشد پیدا نکند موجب ایجاد پتوز مادرزادی در فرد می‌شود.

اختلالات عصبی

برخی از مشکلات عصبی می‌توانند بر عصب‌هایی که عضلات پلک را کنترل می‌کنند تاثیر گذار باشند و عملکرد این عصب را مختل کنند که این امر موجب ضعف عضله و افتادگی پلک شود.

سندرم ژنتیکی

یکی دیگر از دلایل پتوز مادرزادی سندرم‌های ژنتیکی همراه هستند مانند سندرم اسمیت – لملی – اوپیتز، سندرم نونان، سندرم ساتر- شوتزن و سندرم کورنلیا و لانژ باشد که این اختلال را در فرد ایجاد می‌کند.

حرکت همزمان پلک با فک

در برخی کودکان، حرکت فک هنگام غذا خوردن یا حرف زدن موجب بالا رفتن غیرارادی پلک می‌شود. به این وضعیت وضعیت مارکوس گان گفته می‌شود که موجب ایجاد پتوز می‌شود.

علائم پتوز مادرزادی

• افتادگی بیش از حد و قابل توجه پلک فوقانی که ممکن است موجب ایجاد اختلال در بینایی فرد شود.
• ایجاد چین نامتقارن پلک در میان دو چشم.
• وضعیت غیر طبیعی سر، کودک برای جبران کاهش دید خود سر خود را به عقب خم کرده و چانه خود را بالا می‌گیرد که با گذشت زمان ممکن است موجب ایجاد مشکلات در گردن فرد شود.
• کاهش بینایی، درصورتی که این عارضه به موقع در فرد درمان نشود می‌تواند منجر به تنبلی چشم در فرد شود.

پتوز اکتسابی Acquired Ptosis

پتوز اکتسابی به افتادگی پلک گفته می‌شود که با مرور زمان در طول زندگی و بعد از تولد در فرد ایجاد می‌شود. پتوز اکتسابی معمولا به علت افزایش سن، آسیب ‌دیدگی، یا برخی بیماری‌های زمینه‌ای در فرد بروز پیدا می کند. پتوز اکتسابی ممکن است برای یک و یا هر دو چشم تاثیر بگذارد و شدت این عارضه با توجه به علت ایجاد آن متفاوت است. در ادامه این بخش از مقاله انوع پتوز اکتسابی را برای شما شرح خواهیم داد.

پتوز نوروژنیک Neurogenic Ptosis

پتوز نوروژنیک هنگامی رخ می‌دهد که عصب‌هایی که مسولیت بالا نگه داشتن پلک بالا را دارند دچار اختلال شوند. شایع‌ترین علت این نوع افتادگی، آسیب به عصب سوم مغزی می‌باشد. یکی از نمونه‌های شناخته ‌شده آن، سندرم هورنر است که به ‌دلیل اختلال در مسیر عصبی سیستم سمپاتیک بروز می‌کند. پتوز نوروژنیک معمولاً با علائمی مانند کوچک شدن غیرطبیعی مردمک و کاهش تعریق در یک سمت صورت همراه است.

پتوز میوژنیک Myogenic Ptosis

پتوز میوژنیک به دلیل بیماری‌های عضلانی مانند میاستنی گراویس که به مرور زمان در زندگی فرد ایجاد می‌شود بروز پیدا می کند. در این بیماری عملکرد عضلات به دلایل نقص در انتقال عصبی و عضلانی مختل می‌شود و موجب ایجاد پتوز در دو چشم می‌شود. پتوز میوژنیک هنگامی که فرد دچار خستگی شدید شود تشدید می‌شود که یکی از ویژگی ها برای تشخیص این نوع پتوز می‌باشد.

پتوز آپونوروتیک Aponeurotic Ptosis

پتوز آپونوروتیک یکی از شایع ترین نوع پتوز در بزرگسال مشاهده می‌شود که دلیل آن ضعف و جدا شدن عضله levator از اتصال به پلک بالا می‌باشد. عوامل مختلفی مانند کهولت سن، مالش بیش از حد چشم، استفاده بیش از حد از لنز یا جراحی‌های چشم می‌تواند موجب ایجاد پتوز آپونوروتیک شود. پتوز چشم معمولا بدون درد و به صورت یک یا دوطرفه در فرد ظاهر می شود و پس از تشخیص پزشک قابل درمان است.

پتوز مکانیکال Mechanical Ptosis

پتوز مکانیکال هنگامی رخ می‌دهد که وزن اضافی مانند توده و یا کیست موجب افتادگی پلک در فرد شود. این توده شامل تومور، کیست، زائده‌ پوستی یا حتی التهاب مزمن پلک باشد. گاه ممکن است وجود جای زخم و یا چسبندگی پوستی نیز عاملی برای پتوز مکانیکال باشد. درمان این نوع پتوز با برداشتن عامل ایجاد (توده یا کیست) و درصورت لزوم اصلاح موقعیت پلک به صورت جراحی انجام می‌شود.

پتوز نوروتوکسیک Neurotoxic Ptosis

این نوع از افتادگی پلک نوع نادری از پتوز است که دلیل ایجاد آن تماس با برخی سموم خاص مانند بوتولیسم یا گزش برخی از مار های سمی می‌باشد. در این شرایط انتقال عصبی-عضلانی دچار اختلال شده و به طور موقت عملکرد عضلات بالابرنده دچار مشکل و متوقف می‌شوند. پتوز نوروتوکسیک اغلب با علائم سیستمیک مانند ضعف عمومی، دوبینی یا فلج تنفسی همراه است. اقدام به موقع برای درمان این نوع عارضه نقش بسیار مهمی در سلامت فرد دارد.

جدول مقایسه‌ای انواع پتوز چشم

در این بخش جدولی برای مقایسه انواع پتوز چشم و علل اصلی Ptosis آورده‌ایم:

 

نوع پتوز	علت اصلی بروز	توضیحات
مادرزادی	رشد ناقص عضله بالا‌برنده پلک، سندرم‌های ژنتیکی، اختلالات عصبی	افتادگی پلک از بدو تولد یا اندکی پس از آن، معمولاً یک ‌طرفه یا دوطرفه
نوروژنیک	صدمه به عصب سوم مغزی، سندرم هورنر	ناشی از آسیب به اعصاب کنترل‌کننده عضله پلک
میوژنیک	بیماری میاستنی گراویس یا اختلال در انتقال عصبی‌-عضلانی	مرتبط با اختلالات عضلانی که توان انقباض عضله پلک را کاهش می‌دهند.
آپونوروتیک	ضعف یا جدایی عضله لواتور از پلک، کهولت سن، جراحی، استفاده لنز	شایع‌ترین نوع پتوز بزرگسالان، معمولاً بدون درد و پیشرونده
مکانیکال	تومور، کیست، التهاب، زخم یا چسبندگی	افتادگی ناشی از فشار فیزیکی یا وزن اضافی بر پلک
نوروتوکسیک	اختلال در انتقال عصبی‌-عضلانی ناشی از سم	نوع نادر مرتبط با تماس با سموم خاص مانند مارگزیدگی یا بوتولیسم

روش های تشخیص پتوز چشم و آزمایش‌های لازم 

تشخیص پتوز چشم معمولاً با ترکیبی از معاینه بالینی و آزمایش‌های تکمیلی انجام می‌شود. پزشک ابتدا با گرفتن شرح حال دقیق، زمان شروع افتادگی پلک، نحوه پیشرفت آن، وجود علائمی مثل دوبینی یا درد، و سابقه ضربه یا جراحی را بررسی می‌کند. سپس در معاینه، فاصله بین انعکاس نور روی قرنیه و لبه پلک بالایی (MRD1) اندازه‌گیری می‌شود؛ این فاصله در پتوز کاهش می‌یابد. همچنین عملکرد عضله لواتور که پلک را بالا می‌برد، با حرکت دادن پلک به بالا و پایین ارزیابی می‌شود و موقعیت و تقارن پلک‌ها و مردمک‌ها نیز بررسی خواهد شد تا مشکلات عصبی احتمالی مشخص شود.

در مواردی که پزشک به بیماری‌های زمینه‌ای خاص مشکوک باشد، آزمایش‌های تکمیلی انجام می‌شود. برای مثال، در شک به میاستنی گراویس ممکن است از «آزمون یخ» استفاده شود که در آن یک کیسه یخ چند دقیقه روی پلک قرار داده می‌شود و در صورت بهبود موقت افتادگی، احتمال این بیماری بیشتر می‌شود. همچنین ممکن است تست تنسیلون (Edrophonium) یا آزمایش خون برای بررسی آنتی‌بادی‌های خاص انجام شود.

اگر احتمال وجود مشکلات جدی‌تر مانند تومور، آنوریسم یا آسیب عصب سوم مطرح باشد، تصویربرداری با MRI یا سی‌تی اسکن از مغز و کاسه چشم درخواست می‌شود. گاهی نیز بررسی حرکات چشم، واکنش مردمک و میدان دید به تشخیص کمک می‌کند.

نکته مهم این است که افتادگی ناگهانی پلک، به‌ویژه اگر با علائمی مانند دوبینی، تغییر اندازه مردمک، سردرد یا ضعف بدن همراه باشد، نیازمند بررسی اورژانسی است؛ زیرا ممکن است نشانه یک بیماری عصبی حاد باشد.

پتوز چگونه درمان می‌شود؟

درمان پتوز معمولاً بستگی به عملکرد عضلات پلک دارد. اگر این وضعیت روی بینایی تأثیر نگذارد و ظاهر آن شما را آزار ندهد، ممکن است اصلاً نیازی به درمان نباشد. اما اگر پتوز باعث اختلال در بینایی یا ظاهر شود، پزشک متخصص ممکن است جراحی پتوز را برای درمان این عارضه پیشنهاد کند. نوع و نحوه درمان بستگی به علت پتوز چشم دارد. در بیشتر موارد، اگر علت پتوز چشم پیری یا بالا رفتن سن باشد این عارضه با جراحی درمان می‌شود. البته که با پیشرفت تکنولوژِی، اکتون روش های غیرجراحی نیز برای درمان پتوز چشم مرشوم شده است. 

جراحی پتوز چشم (افتادگی پلک) 

 جراحی پتوز چشم (افتادگی پلک) یکی از روش‌های اصلی درمان افتادگی غیرطبیعی پلک بالایی است که معمولاً به دلیل ضعف یا آسیب عضله لواتور، مشکلات عصبی یا تغییرات ناشی از افزایش سن ایجاد می‌شود. این جراحی با هدف بالا بردن پلک و بازگرداندن میدان دید طبیعی انجام می‌شود و علاوه بر بهبود عملکرد بینایی، تأثیر قابل‌توجهی بر ظاهر و تقارن چشم‌ها دارد. انتخاب روش جراحی بسته به شدت افتادگی، عملکرد عضله پلک، سن بیمار و علت زمینه‌ای بیماری انجام می‌شود. در بسیاری از موارد، جراحی پتوز نه‌تنها یک اقدام زیبایی، بلکه یک ضرورت پزشکی برای پیشگیری از محدودیت دید و عوارض چشمی محسوب می‌شود.

جراحی پتوز چشم (افتادگی پلک) 

 جراحی پتوز چشم (افتادگی پلک) یکی از روش‌های اصلی درمان افتادگی غیرطبیعی پلک بالایی است که معمولاً به دلیل ضعف یا آسیب عضله لواتور، مشکلات عصبی یا تغییرات ناشی از افزایش سن ایجاد می‌شود. این جراحی با هدف بالا بردن پلک و بازگرداندن میدان دید طبیعی انجام می‌شود و علاوه بر بهبود عملکرد بینایی، تأثیر قابل‌توجهی بر ظاهر و تقارن چشم‌ها دارد. انتخاب روش جراحی بسته به شدت افتادگی، عملکرد عضله پلک، سن بیمار و علت زمینه‌ای بیماری انجام می‌شود. در بسیاری از موارد، جراحی پتوز نه‌تنها یک اقدام زیبایی، بلکه یک ضرورت پزشکی برای پیشگیری از محدودیت دید و عوارض چشمی محسوب می‌شود.

تکنیک های جراحی پتوز 

انتخاب روش جراحی پتوز بستگی به علت افتادگی پلک، شدت آن، عملکرد عضله لواتور و سن بیمار دارد. هدف اصلی تمام تکنیک‌ها بالا بردن پلک به موقعیت طبیعی، بهبود میدان دید و ایجاد تقارن ظاهری بین دو چشم است. مهم‌ترین تکنیک‌های مورد استفاده عبارت‌اند از:

رزکسیون یا کوتاه‌کردن عضله لواتور (Levator Resection/Advancement)

این روش زمانی به‌کار می‌رود که عملکرد عضله لواتور نسبتاً خوب باشد. در آن، جراح بخشی از عضله یا تاندون لواتور را کوتاه و محکم می‌کند تا قدرت بالابرندگی پلک افزایش یابد. این یکی از رایج‌ترین روش‌های جراحی پتوز اکتسابی و حتی مادرزادی با عملکرد مناسب عضله است.

تعلیق پیشانی (Frontalis Sling Suspension)

در مواردی که عملکرد عضله لواتور ضعیف یا تقریباً از بین رفته باشد، از این تکنیک استفاده می‌شود. در این روش، پلک به وسیله یک نوار (از جنس فاسیای خود بیمار یا مواد مصنوعی) به عضله پیشانی متصل می‌شود تا حرکت پیشانی باعث بالا رفتن پلک شود. این روش بیشتر در پتوز مادرزادی شدید یا آسیب شدید عصب سوم کاربرد دارد.

 

رزکسیون کونژونکتیوال-مولر (Müller’s Muscle–Conjunctival Resection)

این تکنیک از پشت پلک انجام می‌شود و مناسب بیمارانی است که پتوز خفیف تا متوسط دارند و عضله مولر سالم است. در این روش، بدون ایجاد برش پوستی، بخشی از عضله مولر و ملتحمه کوتاه می‌شود که باعث بالا رفتن پلک می‌گردد. این عمل معمولاً دوره نقاهت کوتاه‌تری دارد و اسکار پوستی ایجاد نمی‌کند.

مراحل انجام جراحی پتوز چشم 

مراحل دقیق جراحی اصلاح پتوز شامل موارد زیر می‌شود.

• بی‌حسی Anesthesia

عمل جراحی اصلاح پتوز تحت بی حسی موضعی و عمومی انجام شده به طوری که بیمار در حین جراحی هیچ دردی را حس نمی‌کند. در برخی از کودکان ممکن استدر صورت لزوم برای جراحی از بیهوشی عمومی استفاده کنند.

• ایجاد برش Incision

این برش در چین طبیعی پلک ایجاد می‌شود تا جراح به عضله مد نظر دسترسی پیدا کند. جای برش به مرور زمان و با استفاده از کرم تجویز شده از بین می‌رود.

• اتصال به عضله پیشانی Frontalis Suspension

هنگامی که عضله levator ضعیف و یا فاقد عملکرد باشد، جراح پلک را با استفاده از نوار یا گرافت به عضله پیشانی (فرونتالیس) متصل کرده تا عملکرد بالا بردن پلک به خوبی انجام شود.

• بستن محل جراحی Closure

برش با بخیه‌هایی که اغلب قابل جذب هستند بسته می‌شود. و بدین ترتیب جراحی اصلاح پتوز به پایان میرسد. 

مراقبت های بعد از جراحی پتوز چشم 

رعایت مراقبت‌های پس از جراحی پتوز نقش مهمی در بهبود سریع‌تر، کاهش عوارض و دستیابی به بهترین نتیجه دارد. پس از عمل، پلک معمولاً کمی متورم و کبود می‌شود که به‌مرور در طی یک تا دو هفته کاهش می‌یابد. توصیه‌های اصلی بعد از این جراحی عبارت‌اند از:

• استفاده از کمپرس سرد: در ۴۸ ساعت اول، هر چند ساعت یک‌بار کمپرس سرد روی پلک قرار دهید تا ورم و کبودی کاهش یابد. 
• مصرف داروها طبق دستور پزشک: شامل قطره یا پماد آنتی‌بیوتیک و داروهای ضدالتهاب برای جلوگیری از عفونت و کاهش التهاب. 
• تمیز نگه‌داشتن محل بخیه: شست‌وشوی ملایم با محلول استریل یا سرم شست‌وشو طبق دستور پزشک. 
• اجتناب از خم شدن یا فعالیت سنگین: به‌مدت یک هفته از فعالیت‌هایی که باعث افزایش فشار خون یا فشار داخل چشم می‌شوند، خودداری کنید. 
• خوابیدن با سر بالاتر از بدن: استفاده از دو بالش برای کمک به کاهش تورم. 
• عدم استفاده از لنز تماسی: تا زمان اجازه پزشک (معمولاً چند هفته) از لنز تماسی استفاده نکنید. 
• محافظت از چشم در برابر نور و گردوغبار: استفاده از عینک آفتابی هنگام بیرون رفتن. 
• پیگیری و معاینات بعد از عمل: مراجعه در زمان تعیین‌شده برای بررسی وضعیت بخیه‌ها و نتیجه جراحی.

عوارض جراحی پتوز چشم 

مثل هر جراحی دیگری، عمل پتوز چشم هم ممکن است با عوارضی همراه باشد، هرچند که اگر توسط جراح ماهر و در شرایط مناسب انجام شود، ریسک آن‌ها نسبتاً پایین است. آشنایی با این عوارض به بیمار کمک می‌کند که مراقبت‌های بعد از عمل را جدی بگیرد و در صورت بروز مشکل سریع‌تر اقدام کند.

شایع‌ترین عوارض جراحی پتوز شامل موارد زیر است:

• تورم و کبودی پلک: شایع و طبیعی است که معمولاً طی ۱ تا ۲ هفته بهبود می‌یابد. 
• خشکی چشم یا احساس ناراحتی: به دلیل تغییر در موقعیت پلک ممکن است موقتاً خشکی چشم ایجاد شود که با استفاده از قطره‌های مرطوب‌کننده کنترل می‌شود. 
• عدم تقارن پلک‌ها: ممکن است پلک‌ها پس از جراحی به طور کامل متقارن نباشند و نیاز به اصلاح داشته باشد. 
• افتادگی پلک مجدد (عود پتوز): گاهی بعد از مدتی افتادگی پلک برمی‌گردد و نیاز به جراحی مجدد وجود دارد. 
• اختلال در بستن چشم: در مواردی که پلک خیلی بالا برده شود، ممکن است بسته شدن کامل چشم مختل شود که باید با جراح مطرح و مدیریت شود. 
• عفونت محل جراحی: نادر است اما اگر رخ دهد نیاز به درمان فوری دارد. 
• خونریزی یا هماتوم: تجمع خون زیر پوست که ممکن است نیاز به تخلیه داشته باشد. 
• تغییر در شکل پلک یا اسکار نامطلوب: که معمولاً با زمان و مراقبت مناسب بهبود می‌یابد. 

روش‌های غیرجراحی درمان افتادگی پلک 

افتادگی پلک یا پتوز در موارد خفیف یا برخی شرایط خاص ممکن است بدون نیاز به جراحی قابل کنترل یا بهبود باشد. روش‌های غیرجراحی معمولاً برای بیمارانی مناسب‌اند که نمی‌خواهند یا نمی‌توانند جراحی انجام دهند، یا افتادگی پلک آن‌ها ناشی از عوامل موقت است. مهم‌ترین روش‌های غیرجراحی عبارت‌اند از:

1. استفاده از قطره‌های چشمی مخصوص (مثل آپراکلونیدین)
   این قطره‌ها با تحریک عضله مولر باعث بالا بردن موقت پلک می‌شوند و در برخی موارد خفیف پتوز کاربرد دارند. اثر این قطره‌ها معمولاً کوتاه‌مدت است و باید زیر نظر چشم‌پزشک استفاده شود. 
2. تمرینات تقویتی عضلات پلک
   برخی تمرینات خاص برای تقویت عضلات پلک وجود دارد که می‌تواند در موارد افتادگی خفیف به تقویت عضله کمک کند، البته اثربخشی آن‌ها محدود و اغلب جزئی است. 
3. استفاده از نوار یا چسب پلک
   چسب‌های پزشکی مخصوص یا نوارهای کوچک می‌توانند به طور موقت پلک را بالا نگه دارند، مخصوصاً در شرایط موقتی یا قبل از جراحی. این روش راه‌حل کوتاه‌مدت و صرفاً حمایتی است. 
4. تزریق بوتاکس در موارد خاص
   در برخی موارد افتادگی پلک ناشی از انقباض بیش از حد عضلات اطراف چشم است که با تزریق بوتاکس می‌توان عضلات را شل کرد و پلک را بهتر کرد. اما این روش برای همه انواع پتوز مناسب نیست و باید توسط متخصص انجام شود. 
5. درمان بیماری‌های زمینه‌ای
   اگر پتوز ناشی از بیماری‌های عصبی یا عضلانی مثل میاستنی گراویس باشد، درمان این بیماری‌ها با داروها و مراقبت‌های پزشکی می‌تواند باعث بهبود افتادگی پلک شود.

تفاوت عمل پتوز چشم و بلفاروپلاستی در چیست؟ 

هر دو روش جراحی پتوز و بلفاروپلاستی افتادگی پلک را برطرف می‌کنند اما این ۲ جراحی روش و هدف متفاوتی دارند و مسائل زمینه‌ای مختلفی را مورد بررسی قرار می‌دهند.

بلفاروپلاستی

Blepharoplasty به عنوان جراحی پلک شناخته‌ شده است و در درجه اول روشی برای بهبود زیبایی ظاهر پلک می باشد. تمرکز این جراحی برروی برداشتن پوست، چربی و گاهی اوقات عضله اضافی پلک بالا و پایین می باشد. هدف از بلفاروپلاستی ایجاد ظاهری جوان، شاداب، هوشیار است که با پرداختن به موارد زیر انجام می‌شود.

• پلک افتاده و پف کرده در بالای چشم.
• برداشتن پوست اضافی که موجب اختلال در عملکرد بینایی شده است.
• پوست و پف اضافی در پلک پایین.

عمل بلفاروپلاستی به صورت مستقیم تاثیری بر عملکرد عضلات پلک و ماهیچه‌های بالابرنده پلک ندارد.

عمل پتوز

جراحی پتوز یکی از روش های عملکردی است که برای اصلاح افتادگی پلک فوقانی انجام می‌شود. علت این افتادگی‌ها ضعف یا اختلال در عملکرد عضله لواتور levator muscle می‌باشد، این عضله مسئول بالا بردن پلک می باشد و هدف اصلی عمل پتوز:

• بالا بردن پلک افتاده به حالت طبیعی خود.
• اصلاح و بهبود میدان دید که توسط پتوز دچار اختلال شده است.
• دستیابی به تقارن بیشتر ظاهر چشم.

در جراحی پتوز، ترکز جراح بر تقویت و تغییر موقعیت عضله levator می‌باشد تا پلک را به حالت و ارتفاع مورد نظر برساند. در حالی که با انجام این جراحی می‌توان ظاهر چشم را بهبود بخشید، هدف اصلی جراحی پتوز بازگرداندن عملکرد مناسب پلک‌ می‌باشد.

جدول مقایسه عمل پتوز با بلفاروپلاستی

در این بخش جدولی برای مقایسه بهتر جراحی پتوز با بلفاروپلاستی برایتان آورده ایم:

ویژگی	بلفاروپلاستی	جراحی پتوز
هدف اصلی	بهبود ظاهر بینایی پلک.	اصلاح عملکرد افتادگی پلک.
هدف قرار می‌دهد	پوست اضافی، چربی و عضله را هدف قرار می‌دهد.	عضله لواتور یا عضله مولر.
عملکرد عضله	عضله را مستقیما تحت تاثیر قرار نمی‌دهد.	مستقیما بر عملکرد عضله تاثیر می‌گذارد.
بینایی	بهبود بینایی در صورت انسداد دید توسط پوست اضافی.	بهبود دید درصورت انسداد دی توسط افتادگی پلک (پتوز).
انتخاب	اغلب توسط فرد انتخاب می‌شود.	اغلب با توجه به بررسی و تشخیص پزشک انجام می‌شود.

اگر پتوز چشم درمان نشود چه اتفاقی می‌افتد؟ 

اگر پتوز چشم به موقع و درست درمان نشود، ممکن است مشکلات متعددی برای بینایی و سلامت چشم ایجاد شود:

• محدود شدن میدان دید: افتادگی پلک باعث می‌شود بخش بالایی میدان دید شما کاهش یابد و نتوانید به راحتی به بالا نگاه کنید. این مسئله به ویژه در پتوز شدید می‌تواند به طور قابل توجهی کیفیت زندگی و عملکرد روزانه را تحت تأثیر قرار دهد. 
• خستگی و فشار عضلانی: برای جبران افتادگی پلک، فرد ممکن است به طور ناخودآگاه ابروها و پیشانی‌اش را بیشتر بالا ببرد که باعث خستگی عضلات پیشانی، سردرد و ناراحتی‌های مزمن می‌شود. 
• آمبلیوپی (تنبلی چشم) در کودکان: اگر پتوز مادرزادی یا زودرس درمان نشود، ممکن است باعث عدم استفاده کافی از چشم مبتلا شود و در نتیجه چشم تنبل شود که به سختی قابل درمان است. 
• تغییرات ظاهری و روانی: افتادگی پلک می‌تواند ظاهر فرد را تحت تأثیر قرار دهد و باعث کاهش اعتماد به نفس و مشکلات روانی شود. 
• عوارض ثانویه چشمی: به مرور ممکن است مشکلاتی مثل خشکی چشم به علت بسته نشدن کامل پلک یا مشکلات مرتبط با سطح چشم به وجود بیاید.

سوالات متداول پتوز چشم 

آیا پتوز چشم نیاز به درمان دارد؟

 اگر پتوز باعث محدودیت دید، خستگی عضلانی یا مشکلات ظاهری شود، حتما باید درمان شود. بعضی موارد خفیف ممکن است فقط تحت نظر باشند، اما بهتر است توسط چشم‌پزشک بررسی شوند.

درمان غیرجراحی پتوز چشم چقدر موثر است؟

 روش‌های غیرجراحی معمولاً برای پتوزهای خفیف یا موقت مناسب‌اند و تاثیر موقتی دارند. در موارد شدید یا پایدار، جراحی مؤثرترین راه درمان است.

پتوز چشم در کودکان و بزرگسالان متفاوت است؟

 بله، در کودکان پتوز مادرزادی می‌تواند باعث آمبلیوپی (تنبلی چشم) شود و درمان سریع‌تری نیاز دارد، اما در بزرگسالان اغلب به علت مشکلات عضلانی یا عصبی ایجاد می‌شود و درمان آن بسته به علت متفاوت است.

چه زمانی باید جراحی پتوز چشم انجام شود؟

 وقتی افتادگی پلک باعث کاهش میدان دید یا مشکلات عملکردی شود، یا در مواردی که افتادگی شدید و پایدار است، جراحی توصیه می‌شود. همچنین اگر درمان غیرجراحی جواب ندهد، جراحی بهترین گزینه است.

آیا پتوز ممکن است عود کند؟

بله، ممکن است این عارضه پس از جراحی پتوز چشم نیز عود کند به ویژه در مواردی که فرد از دارو‌های خاص استفاده می کند. انتخاب پزشکی متخصص و با تجربه می‌تواند از عوارض شدید و عود این بیماری جلوگیری کند.